Bộ Tài chính đề xuất áp dụng chính sách giảm tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với doanh nghiệp, tổ chức đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Theo dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế, mức phạt có thể được giảm từ 30% đến 70%, tùy thời điểm hoàn thành các hồ sơ còn thiếu.

Nhiều doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh trong thời gian dài nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Khi muốn giải thể hoặc xử lý hồ sơ tồn đọng, doanh nghiệp có thể phải bổ sung nhiều tờ khai thuế còn thiếu, đồng thời đối mặt với khoản tiền phạt chậm nộp phát sinh qua nhiều năm.

Để tháo gỡ khó khăn này, Bộ Tài chính đang đề xuất một số chính sách đặc thù, trong đó có phương án giảm từ 30% đến 70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với một số trường hợp đủ điều kiện.

Nếu được thông qua, chính sách có thể giúp người nộp thuế giảm bớt chi phí khi xử lý nghĩa vụ còn tồn đọng. Dưới đây là những nội dung doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên tìm hiểu.

1. Những trường hợp nào có thể được giảm tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế?

Theo dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế, nhóm được đề xuất giảm tiền phạt gồm doanh nghiệp, tổ chức thuộc một trong hai trường hợp:

• Đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế, thuộc trạng thái 03.
• Không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế, thuộc trạng thái 06.

Đây là những trường hợp có thể còn tồn đọng hồ sơ khai thuế dù hoạt động kinh doanh đã chấm dứt hoặc không còn diễn ra tại địa chỉ đăng ký.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp cần nộp đầy đủ các hồ sơ khai thuế còn thiếu và đáp ứng điều kiện của chính sách để được xem xét áp dụng mức phạt giảm. Việc đã ngừng kinh doanh không đồng nghĩa với việc tự động được miễn toàn bộ nghĩa vụ thuế hoặc tiền phạt.

2. Mức giảm tiền phạt được đề xuất như thế nào?

Theo phương án đang được lấy ý kiến, mức tiền phạt phải nộp sẽ phụ thuộc vào thời điểm doanh nghiệp hoàn thành hồ sơ còn thiếu.

Ví dụ, nếu số tiền phạt được xác định theo quy định hiện hành là 20 triệu đồng và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện áp dụng mức giảm 70%, số tiền phạt dự kiến còn phải nộp là 6 triệu đồng.

Cách tính này chỉ minh họa phần tiền phạt được đề xuất giảm, không bao gồm các khoản thuế, lệ phí hoặc tiền chậm nộp khác mà doanh nghiệp có thể còn phải thực hiện.

Như vậy, thời điểm hoàn thành hồ sơ là yếu tố quan trọng trong phương án đề xuất. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chờ văn bản chính thức để xác định thời điểm bắt đầu áp dụng và điều kiện cụ thể.

3. Hộ kinh doanh có được áp dụng chính sách tương tự không?

Dự thảo cũng đề cập đến chính sách xử lý tiền phạt đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Cụ thể, hai nhóm được đề xuất áp dụng như sau:

• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai: Dự kiến chỉ phải nộp 50% mức phạt theo quy định khi hoàn thành đầy đủ hồ sơ còn thiếu.
• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán: Dự kiến được miễn khoản phạt hành chính liên quan theo phạm vi chính sách đề xuất.

Các mức miễn, giảm này vẫn phụ thuộc vào nội dung cuối cùng được cơ quan có thẩm quyền thông qua. Vì vậy, hộ kinh doanh nên xác định rõ phương pháp nộp thuế và tình trạng hồ sơ của mình trước khi thực hiện thủ tục.

4. Vì sao doanh nghiệp ngừng hoạt động vẫn có thể phát sinh tiền phạt lớn?

Một vấn đề thường gặp là doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt nghĩa vụ thuế.

Trong thời gian đó, nếu còn các kỳ phải kê khai mà hồ sơ chưa được nộp đầy đủ, doanh nghiệp có thể phải rà soát và bổ sung hồ sơ của nhiều năm trước. Số lượng hồ sơ càng lớn, việc kiểm tra và xử lý càng mất thời gian.

Bộ Tài chính đưa ra ví dụ về một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trong 10 năm và không phát sinh sản xuất, kinh doanh kể từ khi thành lập. Nếu thuộc diện kê khai thuế giá trị gia tăng theo quý, doanh nghiệp có thể phải bổ sung ít nhất 40 hồ sơ khai thuế và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tổng số tiền phải nộp trong trường hợp giả định này khoảng 55 triệu đồng, gồm:

• 23 triệu đồng tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế.
• 20 triệu đồng lệ phí môn bài.
• 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài.

Ví dụ trên cho thấy chi phí xử lý hồ sơ tồn đọng không chỉ nằm ở tiền phạt. Doanh nghiệp còn cần kiểm tra các khoản thuế, lệ phí và tiền chậm nộp có liên quan để xác định đầy đủ nghĩa vụ của mình.

5. Đề xuất miễn nộp tờ khai đối với kỳ không phát sinh nghĩa vụ thuế

Ngoài việc giảm tiền phạt, Bộ Tài chính còn đề xuất miễn nộp tờ khai đối với các kỳ không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian doanh nghiệp nhận được thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Đề xuất này cũng đề cập đến doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký nhưng chưa đóng mã số thuế.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc được miễn nộp tờ khai cho một số kỳ và việc hoàn tất toàn bộ thủ tục thuế. Theo nội dung dự thảo, hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký vẫn phải được hoàn thành.

Nếu sau đó phát sinh nghĩa vụ thuế, người nộp thuế vẫn phải kê khai cho kỳ tương ứng và chịu trách nhiệm về thời gian ngừng hoạt động cũng như các kỳ được xác định là không phát sinh nghĩa vụ thuế.

Do đó, doanh nghiệp không nên hiểu đề xuất này là được bỏ qua toàn bộ hồ sơ thuế trong thời gian ngừng kinh doanh.

6. Có thể đóng mã số thuế nếu đã ngừng hoạt động trên 10 năm không?

Một nội dung khác trong dự thảo là xem xét đóng mã số thuế đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các đối tượng liên quan đã ngừng hoạt động trên 10 năm.

Theo phương án đề xuất, người nộp thuế cần đáp ứng các điều kiện như không còn nợ thuế và không thuộc trường hợp đang bị thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử.

Quy trình dự kiến gồm các bước:

Cơ quan quản lý công khai thông tin của đơn vị, người nộp thuế trên trang thông tin điện tử trong 30 ngày.
Nếu hết thời hạn công khai mà không có ý kiến khác, cơ quan thuế thực hiện đóng mã số thuế trên hệ thống.
Thông tin được chuyển đến cơ quan đăng ký kinh doanh để xử lý theo thẩm quyền.

Trường hợp sau khi được miễn, giảm mà cơ quan thuế phát hiện người nộp thuế còn nghĩa vụ chưa thực hiện, mã số thuế có thể được khôi phục để xử lý các nghĩa vụ liên quan, bao gồm truy thu thuế và tính tiền chậm nộp theo quy định.

Vì vậy, việc ngừng hoạt động lâu năm không phải là điều kiện duy nhất để được đóng mã số thuế. Tình trạng nợ thuế và các vấn đề pháp lý liên quan vẫn cần được xem xét.

7. Hơn 753.000 người nộp thuế đang thuộc nhóm tồn đọng

Theo số liệu được Bộ Tài chính nêu trong nội dung dự thảo, có hơn 753.000 người nộp thuế thuộc trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trên 10 năm.

Nhóm này chiếm khoảng 25% tổng số người nộp thuế thuộc hai trạng thái nói trên, bao gồm khoảng 287.000 doanh nghiệp, tổ chức và 466.000 hộ, cá nhân kinh doanh.

Trong số doanh nghiệp, tổ chức tồn đọng trên 10 năm, có 172.147 trường hợp không còn nợ thuế, tương đương khoảng 60%.

Những số liệu này cho thấy việc xử lý hồ sơ thuế tồn đọng là vấn đề cần được giải quyết đồng bộ. Chính sách giảm tiền phạt, miễn nộp một số tờ khai và xem xét đóng mã số thuế được đề xuất nhằm giảm chi phí xử lý, tạo điều kiện cho người nộp thuế hoàn thành thủ tục và hỗ trợ cơ quan quản lý cập nhật dữ liệu chính xác hơn.

Doanh nghiệp cần làm gì trong thời gian chờ chính sách?

Trong khi dự thảo chưa được ban hành chính thức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể chủ động rà soát tình trạng pháp lý và nghĩa vụ thuế để chuẩn bị hồ sơ.

Một số việc nên thực hiện gồm:

• Kiểm tra trạng thái mã số thuế: Xác định doanh nghiệp đang hoạt động, ngừng hoạt động hay không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
• Rà soát các kỳ khai thuế còn thiếu: Đối chiếu hồ sơ đã nộp, hồ sơ còn thiếu và các kỳ có phát sinh nghĩa vụ thuế.
• Kiểm tra các khoản còn phải nộp: Phân biệt tiền thuế, tiền phạt vi phạm hành chính, lệ phí và tiền chậm nộp.
• Chuẩn bị hồ sơ chấm dứt hoạt động: Kiểm tra các nghĩa vụ thuế, hồ sơ quyết toán và thủ tục đăng ký kinh doanh có liên quan.
• Theo dõi văn bản chính thức: Xác nhận điều kiện, thời hạn và quy trình áp dụng trước khi dựa vào chính sách đề xuất để xử lý hồ sơ.

Lưu ý: Các nội dung giảm tiền phạt, miễn nộp tờ khai và xem xét đóng mã số thuế trong bài viết là đề xuất tại dự thảo Nghị quyết của Bộ Tài chính, chưa đồng nghĩa với chính sách đã có hiệu lực. Người nộp thuế cần căn cứ văn bản được ban hành chính thức để thực hiện.