Nhằm giải quyết những khó khăn vướng mắc trong việc xử lý hình sự các sai phạm liên quan đến bảo hiểm, ngày 15/12/2025, Bộ Công an đã ban hành Công văn 5659/BCA-CSKT. Văn bản này cung cấp khung hướng dẫn chi tiết cho cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) trong việc lập hồ sơ kiến nghị khởi tố đối với các hành vi vi phạm quy định tại Điều 214, 215 và 216 Bộ luật Hình sự.
Dưới đây là tổng hợp các yêu cầu trọng yếu về hồ sơ mà doanh nghiệp và các tổ chức liên quan cần lưu ý để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật.
1. Hồ sơ kiến nghị khởi tố tội gian lận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp (điều 214)
Đối với các hành vi gian lận nhằm chiếm đoạt tiền BHXH, BHTN từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng trở lên, hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:
- Văn bản pháp lý: Văn bản kiến nghị khởi tố chính thức từ cơ quan BHXH.
- Chứng từ chi trả: Các bộ hồ sơ giải quyết chế độ (thai sản, ốm đau, trợ cấp thất nghiệp, hưu trí...) chứng minh việc trục lợi hoặc gây thất thoát quỹ.
- Chứng cứ sai phạm: Bản gốc hoặc bản sao hợp lệ các tài liệu bị làm giả, làm sai lệch nội dung như: Giấy ra viện, giấy chứng sinh, biên bản giám định khả năng lao động, hoặc hồ sơ quá trình công tác giả mạo.
- Dữ liệu xác minh: Các đơn thư tố cáo, tài liệu phản ánh từ cá nhân/tổ chức đã được cơ quan chức năng kiểm tra và kết luận bằng biên bản chính thức.
2. Thành phần hồ sơ đối với tội gian lận bảo hiểm y tế (điều 215)
Tương tự mức định lượng về giá trị chiếm đoạt hoặc thiệt hại như Điều 214, hồ sơ khởi tố tội gian lận BHYT tập trung vào các nhóm tài liệu chuyên biệt:
- Hồ sơ bệnh án: Chứng cứ về bệnh án khống, đơn thuốc giả, hoặc hồ sơ kê khống số lượng vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật và chi phí giường bệnh.
- Thẻ bảo hiểm: Các thẻ BHYT giả, thẻ bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc sử dụng thẻ của người khác để thanh toán trái quy định.
- Chứng từ thanh toán: Hóa đơn, chứng từ vận chuyển người bệnh hoặc các chi phí phát sinh khác trong quá trình khám chữa bệnh bị khai khống.
- Kết luận thanh tra: Các biên bản kiểm tra, xác minh làm rõ hành vi trục lợi quỹ BHYT.
3. Quy định hồ sơ khởi tố tội trốn đóng bhxh, bhyt, bhtn cho người lao động (điều 216)
Đây là nội dung các doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm. Để cấu thành tội danh này, hành vi phải kéo dài từ đủ 06 tháng trở lên, kèm theo điều kiện trốn đóng từ 50 triệu đồng trở lên hoặc vi phạm với từ 10 nhân sự trở lên. Hồ sơ bao gồm:
- Tiền lệ xử lý hành chính: Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi trốn đóng (phát sinh từ sau ngày 01/01/2018) cùng các biên bản kiểm tra, thanh tra liên quan.
- Tài liệu nhân sự và đóng bảo hiểm: Danh sách lao động thuộc diện bắt buộc tham gia bảo hiểm, thông báo kết quả đóng bảo hiểm hàng tháng và các biên bản làm việc về việc chậm đóng/trốn đóng.
- Văn bản chứng minh: Các tài liệu, đơn thư phản ánh về hành vi cố tình không đóng bảo hiểm cho người lao động dù có khả năng hoặc đã khấu trừ tiền của người lao động nhưng không nộp về cơ quan bảo hiểm.
4. Thẩm quyền và quy trình gửi hồ sơ kiến nghị khởi tố
Theo hướng dẫn mới nhất, quy trình luân chuyển hồ sơ được thực hiện chặt chẽ như sau:
Thẩm quyền ký: Giám đốc cơ quan BHXH trực tiếp ký văn bản kiến nghị khởi tố.
Cơ quan tiếp nhận: Hồ sơ được gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSKT) cùng cấp (Cấp Bộ hoặc cấp Tỉnh/Thành phố tùy theo quy mô vụ việc).
Hình thức hồ sơ: Tài liệu gửi kèm phải là bản sao có đóng dấu treo, giáp lai của BHXH tỉnh/thành phố hoặc dữ liệu số hóa theo đúng quy định pháp lý để xác định nguồn gốc.
Phối hợp bổ sung: Cơ quan BHXH có trách nhiệm cung cấp kịp thời các tài liệu bổ sung khi có yêu cầu từ Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát để phục vụ công tác phá án.
Việc tăng cường hướng dẫn hồ sơ khởi tố cho thấy sự quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và sự minh bạch của quỹ an sinh xã hội.
---------------------------------------
Để được tư vấn và hỗ trợ trực tiếp vui lòng liên hệ:
Hotline CSKH: (028)-3866-4188 (Nhấn phím 1) hoặc
Hotline hỗ trợ: 1900 6154
Website: ts24.com.vn
Email: sales@ts24.com.vn
Facebook: https://www.facebook.com/TS24official