Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) mới với nhiều thay đổi mang tính đột phá đang thu hút sự quan tâm lớn từ người lao động và cộng đồng doanh nghiệp. Những điều chỉnh này không chỉ mở rộng mạng lưới bảo vệ mà còn tối ưu hóa quyền lợi dài hạn cho người tham gia. Dưới đây là 10 điểm mới trọng yếu nhất định hình lại hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam.
Rút ngắn thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống 15 năm
Một trong những thay đổi nhân văn nhất là việc giảm điều kiện về số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này tạo cơ hội cho những người tham gia muộn hoặc có quá trình đóng gián đoạn vẫn có thể tiếp cận chế độ hưu trí khi về già thay vì phải nhận BHXH một lần.
Bổ sung chế độ thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện
Người tham gia BHXH tự nguyện hiện nay đã có thêm quyền lợi thai sản. Theo đó, khi đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định, người lao động sẽ nhận được khoản trợ cấp là 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh. Đây là nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách quyền lợi giữa BHXH bắt buộc và tự nguyện.
Quy định mới về rút BHXH một lần từ sau ngày 01/07/2025
Để bảo đảm quyền lợi an sinh lâu dài, Luật quy định người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 trở đi sẽ không được rút BHXH một lần (trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định). Điều này hướng tới mục tiêu tích lũy thời gian đóng để người lao động có lương hưu khi hết tuổi lao động.
Mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc
Hành lang pháp lý mới đã mở rộng đối tượng thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, bao gồm:
Chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh).
Người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Người lao động làm việc không trọn thời gian.
Người quản lý doanh nghiệp, điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương.
Tăng cường quyền lợi cho cán bộ không chuyên trách cấp xã
Nhóm người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã hiện đã được bổ sung thêm hai chế độ quan trọng là ốm đau và thai sản, giúp họ yên tâm hơn trong quá trình công tác tại cơ sở.
Hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 75 tuổi
Nhằm mở rộng mạng lưới hỗ trợ người cao tuổi, độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đã được điều chỉnh giảm từ 80 tuổi xuống còn 75 tuổi. Sự thay đổi này giúp hàng triệu người cao tuổi sớm được tiếp cận nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.
Trợ cấp hàng tháng cho người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu
Đối với những người lao động đã hết tuổi lao động nhưng chưa đủ năm đóng BHXH để hưởng lương hưu và cũng chưa đủ tuổi hưởng hưu trí xã hội, Luật bổ sung chế độ trợ cấp hàng tháng. Trong thời gian hưởng trợ cấp này, họ cũng sẽ được ngân sách Nhà nước đóng bảo hiểm y tế (BHYT).
Sử dụng "Mức tham chiếu" thay thế cho "Mức lương cơ sở"
Luật chính thức quy định dùng "mức tham chiếu" làm căn cứ để tính mức đóng và mức hưởng các chế độ BHXH. Trong giai đoạn chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu này sẽ được tính tương đương với mức lương cơ sở hiện hành.
Điều chỉnh mức hưởng chế độ bệnh dài ngày
Người lao động mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày sẽ được hưởng chế độ bằng 75% mức tiền lương đóng BHXH trong các khoảng thời gian cụ thể dựa trên thâm niên đóng và điều kiện làm việc (dao động từ 30 đến 70 ngày tùy trường hợp). Sau khi hết thời gian này, họ vẫn được hưởng các mức thấp hơn tùy theo thời gian đã đóng BHXH.
Quy định chi tiết cho trường hợp nghỉ ốm nửa ngày
Luật đã bổ sung cách tính công bằng cho người lao động khi nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày:
Nghỉ dưới nửa ngày được tính là nửa ngày.
Nghỉ từ nửa ngày trở lên được tính là một ngày.
Việc cập nhật kịp thời các thay đổi này sẽ giúp người lao động và chủ sử dụng lao động chủ động hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ và đảm bảo quyền lợi tối đa theo đúng tinh thần thượng tôn pháp luật.