Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và bảo đảm quyền lợi tối ưu cho người lao động trước những rủi ro về sức khỏe trong quá trình làm việc, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư 60/2025/TT-BYT. Văn bản này quy định chi tiết danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ Bảo hiểm xã hội (BHXH), đồng thời đưa ra các hướng dẫn mới về chẩn đoán và giám định mức độ suy giảm khả năng lao động. Đây là bước đi quan trọng để thay thế các quy định cũ không còn phù hợp với thực tiễn môi trường lao động hiện nay.
1. Phân nhóm chi tiết 35 bệnh nghề nghiệp theo quy định mới
Căn cứ theo Điều 3 của Thông tư 60/2025/TT-BYT, danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng BHXH được hệ thống hóa thành 6 nhóm chủ đạo, bao quát hầu hết các rủi ro sức khỏe đặc thù:
Nhóm bệnh bụi phổi và đường hô hấp (07 bệnh): Điển hình là các bệnh bụi phổi silic, bụi phổi than, bụi phổi amiăng, hen nghề nghiệp và viêm phế quản mạn tính do tiếp xúc môi trường độc hại.
Nhóm bệnh nhiễm độc hóa chất và kim loại nặng (10 bệnh): Tập trung vào các tình trạng nhiễm độc do tiếp xúc trực tiếp với chì, thủy ngân, benzen, mangan, arsenic, cadmi, carbon monoxide... trong quá trình sản xuất.
Nhóm bệnh do yếu tố vật lý (06 bệnh): Bao gồm điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, bệnh giảm áp, các bệnh lý do rung động toàn thân hoặc cục bộ, phóng xạ và đục thể thủy tinh nghề nghiệp.
Nhóm bệnh da nghề nghiệp (05 bệnh): Các tổn thương da phát sinh do tiếp xúc thường xuyên với hóa chất, cao su tự nhiên hoặc làm việc trong điều kiện ẩm ướt, lạnh kéo dài.
Nhóm bệnh truyền nhiễm (05 bệnh): Bao gồm lao nghề nghiệp, viêm gan virus B, viêm gan virus C và nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.
Nhóm bệnh ung thư và bệnh đặc biệt: Quy định cụ thể cho ung thư trung biểu mô nghề nghiệp và bệnh COVID-19 nghề nghiệp.
2. Nguyên tắc chẩn đoán, điều trị và trách nhiệm của đơn vị sử dụng lao động
Thông tư 60/2025/TT-BYT thiết lập một quy trình chặt chẽ nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động ngay từ khi phát hiện bệnh:
Cách ly nguồn bệnh: Người lao động sau khi có chẩn đoán xác định phải được hạn chế hoặc ngừng tiếp xúc với các yếu tố gây hại. Việc điều trị phải tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ chuyên môn của Bộ Y tế, đặc biệt là các trường hợp cần thải độc, giải độc cấp tính.
Trách nhiệm của doanh nghiệp: Người sử dụng lao động có nghĩa vụ chủ động giới thiệu nhân sự đi giám định y khoa để xác định tỷ lệ suy giảm khả năng lao động. Đồng thời, doanh nghiệp phải phối hợp tổ chức điều dưỡng và phục hồi chức năng theo đúng quy định pháp luật.
Ưu tiên giám định đặc biệt: Đối với các bệnh lý không có khả năng điều trị ổn định hoặc các dạng ung thư nghề nghiệp, hồ sơ phải được chuyển giám định ngay lập tức để kịp thời giải quyết quyền lợi BHXH cho người lao động.
3. Tiêu chí khoa học trong việc bổ sung danh mục bệnh nghề nghiệp
Việc xác lập một căn bệnh vào danh mục được hưởng BHXH không chỉ dựa trên thực tế lâm sàng tại Việt Nam mà còn căn cứ vào các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe:
Tính liên đới: Phải chứng minh được mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa yếu tố nguy cơ trong môi trường lao động và bệnh lý phát sinh.
Tỷ lệ đặc trưng: Tần suất mắc bệnh ở nhóm lao động có tiếp xúc với yếu tố độc hại phải cao hơn rõ rệt so với nhóm không tiếp xúc.
Sự công nhận quốc tế: Cập nhật các bệnh lý đã được các tổ chức y tế quốc tế thừa nhận là bệnh nghề nghiệp, ngay cả khi các nghiên cứu trong nước chưa đạt đến độ bao phủ toàn diện.
Đáng chú ý, pháp luật ghi nhận đặc tính ủ bệnh kéo dài của nhiều loại bệnh nghề nghiệp. Do đó, người lao động vẫn được đảm bảo quyền lợi ngay cả khi đã nghỉ hưu hoặc chuyển đổi ngành nghề nếu bệnh phát sinh từ môi trường làm việc cũ.
4. Hiệu lực thi hành và tác động pháp lý
Thông tư 60/2025/TT-BYT sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Kể từ thời điểm này, các văn bản cũ gồm Thông tư 15/2016/TT-BYT và Thông tư 02/2023/TT-BYT sẽ hết hiệu lực.
Việc cập nhật danh mục bệnh nghề nghiệp lần này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro y tế tại doanh nghiệp mà còn là lá chắn vững chắc, đảm bảo mọi người lao động đều được hưởng những quyền lợi BHXH xứng đáng và nhân văn nhất. Đơn vị sử dụng lao động và người lao động cần chủ động cập nhật các quy định này để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.
---------------------------------------
Để được tư vấn và hỗ trợ trực tiếp vui lòng liên hệ:
Hotline CSKH: (028)-3866-4188 (Nhấn phím 1) hoặc
Hotline hỗ trợ: 1900 6154
Website: ts24.com.vn
Email: sales@ts24.com.vn
Facebook: https://www.facebook.com/TS24official