Nhằm cụ thể hóa Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân khi tiếp cận dịch vụ y tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025. Nghị định này mang đến những điều chỉnh quan trọng theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch hóa các loại giấy tờ hợp lệ và tối ưu hóa quy trình tiếp nhận tại các cơ sở khám, chữa bệnh.
Dưới đây là tổng hợp những thông tin thiết yếu về thủ tục khám, chữa bệnh BHYT mà người tham gia cần nắm vững để đảm bảo quyền lợi của bản thân.
Danh mục giấy tờ cần xuất trình khi đi khám, chữa bệnh
Khi đến cơ sở y tế, người tham gia BHYT cần cung cấp thông tin thẻ BHYT kết hợp với giấy tờ chứng minh nhân thân. Quy định mới cho phép người dân linh hoạt lựa chọn một trong các hình thức xuất trình sau:
Sử dụng công nghệ số: Xuất trình Căn cước/Căn cước công dân hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử (VNeID) mức độ 2 đã được tích hợp thông tin thẻ BHYT. Đây là hình thức được khuyến khích nhằm tối ưu hóa thời gian tiếp nhận.
Sử dụng thẻ trực tiếp: Xuất trình thẻ BHYT bản điện tử (trên các ứng dụng chuyên ngành) hoặc thẻ BHYT bản giấy truyền thống.
Lưu ý quan trọng:
Chỉ sử dụng thẻ BHYT bản giấy trong trường hợp hệ thống công nghệ thông tin của cơ sở y tế không thể tra cứu được thông tin thẻ.
Nếu thẻ BHYT (cả bản giấy và điện tử) chưa có ảnh hoặc chưa hiển thị mã số BHYT, người bệnh bắt buộc phải xuất trình thêm một trong các giấy tờ chứng minh nhân thân hợp lệ khác (như Hộ chiếu, Giấy chứng nhận căn cước, giấy xác nhận của công an cấp xã, hoặc thông tin xác thực trên VNeID/VssID).
Quy định thủ tục đối với nhóm đối tượng đặc thù
Nghị định 188/2025/NĐ-CP cũng quy định chi tiết thủ tục cho các trường hợp đặc biệt nhằm đảm bảo không ai bị gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh:
1. Trẻ em dưới 6 tuổi:
Chỉ cần xuất trình thẻ BHYT (bản giấy/điện tử) hoặc cung cấp mã số BHYT.
Trường hợp chưa được cấp thẻ: Xuất trình Giấy chứng sinh (bản gốc hoặc bản chụp).
Đối với trẻ sơ sinh: Cha, mẹ hoặc thân nhân ký xác nhận vào hồ sơ bệnh án. Nếu trẻ không có thân nhân, đại diện cơ sở y tế sẽ chịu trách nhiệm xác nhận.
2. Người đang chờ cấp, cấp lại hoặc đổi thẻ BHYT: Cần xuất trình đồng thời hai loại giấy tờ:
Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả cấp/đổi thẻ BHYT.
Một loại giấy tờ chứng minh nhân thân hợp lệ theo quy định.
3. Người đã hiến bộ phận cơ thể:
Xuất trình thông tin thẻ BHYT theo quy định chung.
Trường hợp chưa có thẻ: Cần xuất trình Giấy ra viện (do cơ sở y tế nơi lấy bộ phận cơ thể cấp) kèm theo giấy tờ chứng minh nhân thân.
Nếu phải điều trị ngay sau khi hiến mà chưa có thẻ: Cơ sở y tế và người bệnh (hoặc thân nhân) cùng ký xác nhận vào hồ sơ bệnh án.
Xử lý các tình huống phát sinh thực tế
Để đảm bảo tính vận hành thông suốt, quy định cũng hướng dẫn cụ thể cách xử lý trong các tình huống thường gặp:
Trường hợp cấp cứu: Người bệnh được ưu tiên cứu chữa trước. Các giấy tờ theo quy định phải được xuất trình trước khi kết thúc đợt điều trị.
Xuất trình thông tin thẻ muộn: Quỹ BHYT sẽ thanh toán chi phí trong phạm vi quyền lợi kể từ thời điểm người bệnh xuất trình đủ thông tin thẻ (trừ trường hợp cấp cứu). Chi phí phát sinh trước thời điểm xuất trình sẽ được hướng dẫn thanh toán trực tiếp sau.
Sự cố kỹ thuật khi dùng thẻ điện tử: Nếu không thể xuất trình thẻ điện tử do lỗi ứng dụng (VNeID/VssID), lỗi kết nối Internet hoặc lỗi hệ thống Cổng tiếp nhận dữ liệu của BHXH Việt Nam, quy trình sẽ thực hiện như sau:
Người bệnh cung cấp mã số thẻ BHYT để cơ sở y tế tra cứu.
Nếu vẫn không tra cứu được, cơ sở y tế ghi nhận mã số thẻ, tiếp nhận điều trị và phối hợp với cơ quan BHXH xác minh sau.
Nếu đến khi ra viện vẫn chưa xác minh được do lỗi hệ thống, cơ sở y tế có trách nhiệm gửi hồ sơ và thông tin liên hệ của người bệnh cho cơ quan BHXH để tiếp tục xử lý khi hệ thống khôi phục. Người bệnh chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin mã số thẻ đã cung cấp.
Trách nhiệm của cơ sở y tế và cơ quan BHXH
Quy định mới nghiêm cấm các cơ sở khám, chữa bệnh và cơ quan BHXH tự ý đặt ra các thủ tục hành chính ngoài quy định.
Trường hợp cần sao chụp thẻ BHYT hoặc các giấy tờ liên quan để phục vụ công tác quản lý, cơ sở y tế/cơ quan BHXH phải tự thực hiện sau khi được sự đồng ý của người bệnh hoặc người giám hộ. Tuyệt đối không được yêu cầu người bệnh tự sao chụp hoặc chi trả chi phí cho việc sao chụp này.
Việc nắm vững các quy định về thủ tục khám, chữa bệnh BHYT theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP sẽ giúp người tham gia chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời giúp quá trình khám chữa bệnh diễn ra nhanh chóng, hiệu quả.