Trong bối cảnh Việt Nam đang tiến rất gần đến mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân, bài toán quản trị nguồn lực lại trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi tỷ lệ bao phủ đạt mức 95,1% vào năm 2025, thách thức lớn nhất không còn nằm ở việc mở rộng số lượng người tham gia, mà là làm thế nào để sử dụng quỹ BHYT một cách khoa học, hiệu quả và bền vững nhất.
Áp lực từ sự gia tăng chi phí khám chữa bệnh
Số liệu thực tế năm 2025 cho thấy một nghịch lý đáng quan tâm: trong khi lượt khám chữa bệnh tăng khoảng 6,5%, thì tổng chi phí thanh toán BHYT lại tăng vọt lên tới 14,3%. Điều này phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe chất lượng cao của người dân ngày càng tăng, cùng với việc ứng dụng các kỹ thuật y tế hiện đại và thuốc thế hệ mới có chi phí đắt đỏ.
Tuy nhiên, nguồn lực của quỹ là có hạn khi mức đóng vẫn được duy trì ổn định để giảm bớt áp lực kinh tế cho người dân và doanh nghiệp. Việc cân đối giữa nguồn thu hữu hạn và nhu cầu chi trả vô hạn chính là trọng tâm của công tác quản lý an sinh xã hội hiện nay.
Quản trị quỹ dưới góc nhìn tài chính công hiện đại
Sự thay đổi mang tính bước ngoặt từ ngày 01/03/2025 khi BHXH Việt Nam trở thành đơn vị đặc thù thuộc Bộ Tài chính đã khẳng định một tư duy quản lý mới. Quỹ BHYT không chỉ đơn thuần là công cụ chi trả y tế, mà là một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính công.
Việc gắn kết chính sách an sinh với chính sách tài khóa giúp tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Cách tiếp cận này đảm bảo quỹ được vận hành an toàn trong dài hạn, từ đó củng cố niềm tin vững chắc của nhân dân vào hệ thống an sinh quốc gia.
Kỷ luật tài chính là nền tảng bảo vệ quyền lợi người bệnh
Nhiều quan điểm lo ngại rằng việc siết chặt quản lý quỹ sẽ làm giảm quyền lợi của người đi khám bệnh. Tuy nhiên, thực tế chứng minh ngược lại: chỉ khi kỷ luật tài chính được thực thi nghiêm túc, nguồn lực mới được tập trung đúng chỗ cho những trường hợp thực sự cần thiết.
Thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, giám định điện tử và liên thông dữ liệu bệnh án, các hành vi trục lợi hoặc lạm dụng quỹ đã bị ngăn chặn kịp thời. Nhờ sự tiết kiệm và kiểm soát chặt chẽ này, Quỹ BHYT đã có đủ nguồn lực để chi trả cho những ca bệnh hiểm nghèo với chi phí lên đến hàng tỷ đồng, cứu sống nhiều bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn.
Vai trò "đòn bẩy an sinh" trong các tình huống khẩn cấp
Hiệu quả của quỹ BHYT còn được khẳng định rõ nét qua khả năng ứng phó linh hoạt trước thiên tai và các tình huống bất thường. Trong năm 2025, tại các khu vực chịu ảnh hưởng của bão lũ, chính sách BHYT đã thực hiện tốt vai trò "giá đỡ" khi kịp thời gia hạn thẻ, cấp thuốc dài ngày và đảm bảo người dân không bị gián đoạn quyền lợi điều trị dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Định hướng đổi mới để phát triển bền vững
Để quỹ BHYT thực sự là nguồn lực phát triển đất nước, việc đổi mới phương thức quản lý là yêu cầu tất yếu. Các giải pháp trọng tâm bao gồm:
Chuyển đổi số toàn diện: Coi dữ liệu là huyết mạch trong việc giám định và quản lý chi phí.
Chuẩn hóa quy trình: Ban hành các phác đồ điều trị chuẩn và các gói dịch vụ y tế cơ bản để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.
Nâng cao ý thức cộng đồng: Khuyến khích sự chung tay của cả cơ sở y tế và người dân trong việc sử dụng quỹ tiết kiệm, đúng mục đích.
Quỹ BHYT suy cho cùng là quỹ của sự sẻ chia, được hình thành từ sự đóng góp của toàn xã hội. Quản lý quỹ hiệu quả không phải là "siết" chi tiêu, mà là nghệ thuật điều tiết nguồn lực để mọi người dân đều được hưởng những dịch vụ y tế tốt nhất trong khả năng cho phép của nền kinh tế. Đây chính là chìa khóa để giữ vững "đòn bẩy an sinh", hướng tới một xã hội khỏe mạnh và phát triển bền vững.